Güneydoğu Anadolu'da bir Ege (5/5)

Güneydoğu Anadolu'da bir Ege (5/5) - (10.4.2002)

Son bölüme önsöz:
Bir tur gezisi, özgürlüğün ve tehlikenin daha çok olduğu bireysel gezilerden elbette farklı yapıldı. Ama Güneydoğu'muz, onyıllarca ihmal ettiğimiz 'öteki yer', her babayiğidin (özellikle de 'anayiğidin'!) kolay kolay gezmeye çıkabildiği bir yer değil, henüz. Yani Turkcell reklamındaki 'özgür kız' o çorak ve mistik topraklarda gezinirken gerçek bir 'Güneydoğu' deneyimi olduğu çok şüphe götürür bir tablo çiziyor. Yine de medya çağında, zihin açıcı etkilerini takdir etmek lazım sanırım... Güneydoğu bölgesinde pekçok yer, yıllarca süren huzursuz ortamdan çıkıp gelişmeye, turizme açılmaya çalışıyor. Biz de oralarda saklı muazzam kültür ve tarih birikimini yeni yeni takdir etmeyi öğreniyoruz. Herkesin yararına. Umarım bu olumlu ve ümit verici süreç hızla devam eder.
Her neyse, bu bir tur gezisi demiştik... Sözlük'teki 'gezgin' tanımında, 'gezgin'in 'turist' olmadığını en başından belirtmiştik... Evet turist olmaktan kaçınır gezginler. Bazı hazır tepside sunulmuş eğlenceler ve dinlenceler, saf gezgin ruhumuzu zedeler diye korkarız belki. Ben ise, eldeki bu fırsata bir uzlaşma olarak yaklaşmaya çalıştım. Ve insanın kafasının içinde ya gezginlik..! (kafasında ve oradan yansıyan sanal kelimelerde de olabilir hatta! :) ), işte buna güvenerek, etrafta dönen, bazılarının basmakalıp diye nitelendirilebileceği şeyler arasından, her bireyin kendine özgü gözlemlerinden doğan eşsiz (unique) bir yorum sıyırıp çıkarmaya çalıştım. (Bu yorumlar sık sık 'steno' yani kısaltma bilgilerden oluştu, onları daha açıklayıcı metinlere dönüştüremediğim için üzgünüm; belki de böyle daha az-öz ve kolay okunur oldu. UmarımÂ hoşlara gitmiştir.) Bir sanat eserine bakarken nasıl her izleyici farklı yorumlar yapmakta serbesttir, aynenÂ 'gezginler' de gezilen yerlerde karşılarına çıkan doğa ve kültür eserlerini birer izleyici olarak kendine has bir şekilde yorumlayabilir. (Gülgün de bunu kanıtlayan bir şey söyledi: ben tamamen farklı şeylere dikkat etmişim, benim yazım çok farklı olurdu. benim farketmediklerimi sen, seninkileri de ben farketmişim.) Nereye nasıl, iyi veya kötü, hangi koşullar altında gidersek gidelim mutlaka çıkaracak ilginç birtakım gözlem, ders, fikir, duygu, izlenim olur herhalde...
Bu gezide bana yoldaşlık eden ve çektikleri fotoğrafları paylaşan Gülgün'e (sözlükte gulo) ve Jaideep'e (Joi'ya);Â ayrıca, açıkgörüşlü ve disiplinliÂ tutumuyla, gerçek anlamda mükemmel bir rehber olmakÂ için elinden geleni yapan rehberimiz Gülsen Hanım'aÂ da tekrar teşekkürler!..
Ege Yıldırım
Â 
25 Haziran 2001, Pazar 
Â 
Dağ motelinden minibüslerle ayrılış
Â 
<H1>KAHTA â€“ KOMMAGENE</H1>
Kommagene Krallığı kalıntıları
Nemrud Dağı Milli Parkı içindeki diğer yerleri gezdik. 
Arsameia: Yara karşı kurulmuş bir şehre benziyor. Kabartma steller, yine Nemrud'daki gibi el sıkışma sahneleri gösteriyor. Kült odası olduğuÂ söylenen bir mekana tünelli bir iniş. Kocaman yazılı taş, yanında görkemli Herkül el sıkışma kabartması ayağa kaldırılmış. El sıkışma anlamında Yunanca â€˜sağ' kelimesinden türeme bir terim varmış â€“ â€˜deksios'.
<DIV class=MsoNormal>Â </DIV>
<IMG align=center alt="" border=0 height=600 hspace=10 src="http://www.gezgin.com/dergi/yazi/63/09kommagene-elsikismasteli-az.jpg" style="HEIGHT: 290px; WIDTH: 197px" vspace=10 width=386>
Arsameia kentinde bulunan bir kabartma stel
Karakuş Tümülüsü: Kısa vakit harcadık. Roma zamanında talan edilmiş, içerideki mezar taşları Cendere Köprüsü'nün yapımında kullanılmış. Antiokhos'un karısı, ailesi, kızkardeşi (Pers kralı ile evli olup çocukları ile birlikte suikaste kurban giden Laodikeia) gömülü imiş. Üç çift sütun ve sütun başlarında kartal, aslan, boğa heykelleri dururmuş, şimdi sütunlar ya heykelleri ya da tamamı eksik halde. Biz sadece bir tane, kartal figürü sağlam olan sütun görebildik. (â€˜Karakuş' ismi, belki de yerel halk tarafından bu kalan kuş heykeli nedeniyle verilmiştir!..)
Cendere Köprüsü: İmparator Septimus Severus tarafından 16. Lejyon'a yaptırılmış. Konumu, tam dar bir kanyon ağzının açılıp nehir havzasının başladığı etkileyici bir yer; burada yapıldığı için adı Cendere deniyor. Kenarlarda dört tane sütun varmış; Septimus Severus'un kendisi, karısı Domna, oğulları Caracalla ve Geta (?) için. Caracalla, kardeşini öldürüp onun sütununu kaldırmış. (Malum, kardeş kavgaları..!) Bugün üç sütunlu. Köprü tek gözlü, duvarları basamak basamak parçalar halinde uzanıyor. İleride, nehir suyuyla araba yıkayanlar, ve kendileri yıkananlar var. 
İleride petrol pompaları gördük. Bu bölgede petrol çıkarılıyormuş. Bir tanıdık, önceki işinde TPAO için çalışıp yıllarca bu bölgede kalmış, şimdi bu bağlantıyı gördüm.
<IMG align=center alt="" border=0 height=404 hspace=10 src="http://www.gezgin.com/dergi/yazi/63/09kommagene-petrol_pompasi.jpg" style="HEIGHT: 266px; WIDTH: 392px" vspace=10 width=600>
Adıyaman çevresinde görülen petrol pompalarından biri (ortadaki gri platformun üstündeki karartı- resim kalitesi için özürler sunulur)
Â 
Yolda bir yerde otobüsümüzle tekrar buluşma
Â 
Gaziantep'e yolculuk
Yolda sevgili Özgen Acar'ın verdiği telefon numaralarını arayıp, Gaziantep'teÂ (müzede?) görevli olan Yusuf Yavaş bey ile görüştüm. Zeugma'daki kazı artık durdurulmuş, o da bir haftadır İzmir'deymiş. Örenyerinde görülecek bir yer kalmamış, mozaik ve diğer buluntular Gaziantep müzesindeymiş.
Â 
<H1>GAZİANTEP</H1>
<IMG style="WIDTH: 403px; HEIGHT: 263px" height=400 alt="" hspace=10 src="http://www.gezgin.com/dergi/yazi/63/10gantep-kentegiris.jpg" width=600 align=center vspace=10 border=0>
Gaziantep'e yaklaşırken, uzaktan görünen yüksek apartmanlar, şehrin ne kadar büyük ve gelişkin olduğuna dair birÂ ipucu veriyor...
Â 
Bize katılan rehber Özgür Bey'le, Mazıcıoğlu'nda turun en güzel yemeği yendi. Müthiş bir çorba.
Â 
Gaziantep Müzesi
Mozaikler, heykeller, diğer buluntular. Hırsızlardan öğrenilen mozaik taşıma yöntemi anlatıldı. Alt zemin yumuşatılıyor, yukarıya tutkal sürülüp büyük bir bez konuyor, tutkal sertleşince taşlar beze yapışıyor ve tüm mozaik halı gibi sarılıp
götürülebiliyor. Amerika'ya 1960'larda kaçırılan, 1990'larda geri getirilen bir mozaik varmış (= Metioks ve Partenape? adlı aşıkların sahnesi). Amerikan müzesinde özel koruyucu bir sırla kaplanmış. Özgür Bey, bizim müzelerde böyle yöntemler kullanılamaması karşısında duyduğu burukluğu ifade etti. â€˜Çingene Kız', Okeanus ve Tykhe, Minos, Daedelus ve Ikarus mozaiklerini gördük. Müzenin donanımı pek iyi değil..! Yan tarafında yeni bir bina inşaatı, Hewlett Packard enstitüsü desteğiyle yapılan müze eki olacaktı galiba.
<IMG style="WIDTH: 423px; HEIGHT: 266px" height=423 alt="" hspace=10 src="http://www.gezgin.com/dergi/yazi/63/10gantep-muzemozaikcingenekiz.jpg" width=600 align=center vspace=10 border=0>
İşte neredeyse Zeugma'nın sembolu haline gelmiş, 'Çingene Kız'...
<IMG style="WIDTH: 274px; HEIGHT: 360px" height=600 alt="" hspace=10 src="http://www.gezgin.com/dergi/yazi/63/10gantep-muzemozaikerkekbasi.jpg" width=403 vspace=10 border=0>
Aşık oldum bu adama!..
Â 
<IMG style="WIDTH: 533px; HEIGHT: 365px" height=405 alt="" hspace=10 src="http://www.gezgin.com/dergi/yazi/63/10gantep-muzemozaikokeanusthetis.jpg" width=600 vspace=10 border=0>
Okeanus ve Tykhe adlı karakterleri resmeden mozaik. 
Â 
<IMG style="WIDTH: 532px; HEIGHT: 372px" height=413 alt="" hspace=10 src="http://www.gezgin.com/dergi/yazi/63/10gantep-muzemozaikikarus.jpg" width=600 align=center vspace=10 border=0>
Â Uçmayı başaran Daedalus ve Ikarus'un hikayesini anlatan mozaik. Öndeki kırmızı kurdelalı 'engel', salon ortasında yerde yatan bir başka mozaiği korumak için alınmış çok etkili (!) bir yöntem. Maalesef daha fazla kaynak ve imkan ayrılamamış, bu tip sergileme işlerine...
Â 
Zeugma'ya yolculuk
Yolda Gaziantep, Kilis, Nizip hakkında bilgilenme: Gaziantep Türkiye'nin altıncı büyük şehriymiş. 1 milyon nüfusu var. Türkiye'nin en büyük küçükbaş hayvan merkezi. Üç organize sanayi bölgesi varmış. 
Â 
<H1>ZEUGMA</H1>
Baraj kıyısı boyunca bir süre yürüyüş. Roma villası. Çok etkileyici değil, ama baraj manzarası güzel, ve hayal gücü ile nasıl olmuş olabileceği hakkında senaryolar kurulabilir. Mozaiklerin çalındığı odaya pencereden bakış. Bekçiden de yorumlar: medyanın şişirdiği gibi değilmiş, yani 3'te biri su altında kalmamış; sadece %1 kadarı su altında kalmış. Geri kalan, fıstık ağaçları altında, sit alanı olarak bekliyormuş. İstimlak hakkını kullanarak, devlet arazisine çevrilebilir ve kazılar sürdürülebilirmiş.
<IMG style="WIDTH: 471px; HEIGHT: 322px" height=406 alt="" hspace=10 src="http://www.gezgin.com/dergi/yazi/63/10gantep-zeugmayuruyenler.jpg" width=600 vspace=10 border=0>
<IMG style="WIDTH: 467px; HEIGHT: 315px" height=406 alt="" hspace=10 src="http://www.gezgin.com/dergi/yazi/63/10gantep-zeugmavilla.jpg" width=600 align=center vspace=10 border=0>
Â Zeugma'da halen görülebilen Roma villasına yürüyüş ve villa önünde yığılı taş parçalar
Â 
Havaalanına yolculuk
Aynı uçağa bizimle binen bir süperkonuk vardı: Sevda Demirel! Buralarda ne yapmaya geldiği sorusuna muzip ve muzurca cevaplar bulmaya çalıştıktan sonra, uçak havalandıktan sonra da, acaba bu irtifada silikon memelere n'olur, patlar mı, şeklinde seviyesiz ve eğlenceli esprilerimizi esirgemedik! N'apalım, insanlık hali. Kadın aslında endamlı ve karizmatikti. Yiğidi öldür, hakkını ver. Ama yanında gezen kırmızı pantolonlu, yakası kalkık siyah deri ceketli ve Grease filminden çıkma tarzda jölelenmiş saçları olan eşcinselimsi adam da ayrı bir atraksiyondu... Neyse, uzattık biraz..
Â 
İstanbul'da sevgi dolu ayrılış kucaklaşmaları ile İstanbul ekibinden ayrıldık.
Â